Socialmediahub - Handboek communities

Juha van ‘t Zelfde (Non-fiction): “Social media veroorzaken een aardverschuiving”

 

Het Handboek Communities; De kracht van sociale netwerken kwam tot stand dankzij medewerking van meer dan honderd mensen. Een deel van die inhoud haalde het boek, maar dat wil niet zeggen dat het overige deel niet interessant was. Vandaar dat al het basismateriaal ook online gepubliceerd wordt. Zoals de interviews met een groot aantal deskundigen. Waaronder Juha van ‘t Zelfde van Non-fiction. Download hier in de vormgeving van het boek of lees hieronder.

- Wie ben je en wat doe je?
Mijn naam is Juha van ´t Zelfde en ik ben medeoprichter van Non-fiction, een bureau dat zich bezighoudt met culturele innovatie. Non-fiction is een voertuig voor verschillende activiteiten, waaronder tentoonstellingen, muziekprogramma's en sociale mediastrategieën. Opdrachtgevers voor wie we werken zijn het Muziekgebouw aan 't IJ, Bimhuis, Tropenmuseum Junior, Castrum Peregrini, Projectgroep Bibliotheken en Trouw Amsterdam. Naast Non-fiction maak ik radio voor de VPRO, schrijf ik over muziek en media voor Metropolis M, en ben ik betrokken bij de organisatie van TEDx Amsterdam. Hiervoor was ik ruim drie jaar mededirecteur van de n8, de organisatie van de Amsterdamse museumnacht.

HET BELANG

- Wat maakt social media belangrijk En waarom?

Sociale media zijn net als traditionele media van belang in het overdragen van kennis en het verdiepen ervan door context te bieden, alleen zorgen zij voor andere of meer gelaagdheid door het verschil in ritme, tempo, subjectiviteit en toeeigening, en de mogelijkheid van reactie en doorsturen.

- Voor wie zijn social media belangrijk? En waarom?

Ze kunnen voor iedereen relevant zijn omdat ze een (vaak) economische evolutie betekenen: de wenslijst op papier die nu een digitale wishlist is die bijhoudt wat je koopgedrag is (Amazon), de filmrecensent die je vertelt welke film je moet zien wordt aangevuld met IMDB en de Filmladder, de videorecorder wordt vervangen door Uitzendinggemist.nl, enz.

- Welke invloed hebben social media op de maatschappij, het zaken doen, het leven?

Ze veroorzaken een aardverschuiving, een totale verandering van gedrag en vaak een hele nieuwe manier van naar de wereld kijken. Tegelijkertijd houden ze alles bij hetzelfde.

- Waarom moet een bedrijf of organisatie volgens jou social media inzetten? “What’s in it for them?”

In het geval van de culturele sector is het omdat het bezoekers in staat stelt zich betrokken te voelen bij het museum of de concertzaal, en er een relatie mee te ontwikkelen door feedback te geven of een directe dialoog aan te gaan (zoals sommige communitymanagers doen op Flickr, Facebook en Twitter). Het stelt deze instellingen bovendien in staat meer te zijn dan alleen die vier muren en haar openingstijden, andere invalshoeken te tonen en toe te laten (van buitenstaanders), nieuwe doelgroepen te bedienen die economisch/geografisch/sociaal onbereikbaar zijn, institutionele zelfanalyse toe te passen door veranderende dimensies en gedragingen, enz.

- Waarom kan het voor een persoon belangrijk zijn om zich in online netwerken te roeren? “What’s in it for them?”

Het stillen van nieuwsgierigheid, het beantwoorden van een vraag, het helpen bij studie en onderzoek, het ervaren van schoonheid en plezier, het oplossen van een wetenschappelijk vraagstuk, het spelen van een spel, het vinden van gelijkgestemden, het delen van eigen ervaringen, het ventileren van ongenoegen, het vinden van een luisterend oor, het ontdekken van nieuwe interessegebieden op basis van eigen smaak en voorkeuren, enz.

- Hoe hebben social media jouw persoonlijk leven veranderd ?

Ze hebben mijn leven rijker, sneller, efficiënter, socialer, opener en persoonlijker gemaakt.

DE (ON)MOGELIJKHEDEN

- Voor welk type toepassingen zijn social media volgens jou het meest geschikt? Bijv. branding, innovatie, kennisdeling, etcetera.

Alles wat baat heeft bij het vinden van een ander heeft baat bij sociale media. Sociale media zijn uit zichzelf niets, ze zijn media, middelen. De inhoud en de personen die verantwoordelijk zijn voor de inhoud zorgen voor de waarde en de kwaliteit. Sociale media kunnen ervoor zorgen dat mensen niet gelijk naar de huisarts hoeven, dat ze een gerecht goed kunnen bereiden of een boek kunnen vinden, omdat anderen het online hebben gezet of aanbieden. Ik denk dat ze overal even geschikt voor kunnen zijn, het hangt gewoon af van de motieven van de gebruiker. Voor de een is Twitter afleiding, voor de ander een distributiemodel.

- En waarvoor moet je het niet gebruiken? En waarom niet?

Dat krijg ik niet bedacht.

DE SUCCESFACTOREN

- Hoe haalt een bedrijf of organisatie zoveel mogelijk waarde uit social media?

In het geval van een museum zou dat kunnen door het online tonen van de gehele collectie. Het Rijksmuseum heeft bijvoorbeeld meer dan 1 miljoen collectiestukken, maar kan er maar duizenden tonen in het museum. Het online zichtbaar maken van deze depotstukken zou al een economische waarde zijn. De volgende stap zou kunnen zijn om de voorkeuren van de bezoekers te tonen, waardoor mensen van elkaar leren of zien wat populair is en wat niet. Ontbrekende informatie van de werken (materialen, jaartallen, auteurs, vindplaatsen) zouden via een wiki aangevuld kunnen worden door buitenstaanders, net als beschrijvingen en kernwoorden die niet overeenkomen met het jargon. In plaats van het programma chronologisch te presenteren kan het Muziekgebouw aan 't IJ zijn hele programma ook onderverdelen in andere parameters als nationaliteit, instrument, duur, stroming, enz. De mogelijkheden zijn eindeloos. Sociale media kunnen een bestaande taak verbeteren of zelfs een nieuwe taak creëren.

- Wat zijn de randvoorwaarden voor succes? Wat moet bij een bedrijf of organisatie geregeld zijn, op orde zijn om social media succesvol in te kunnen zetten?

Wil om te experimenteren, wens tot interactie, consistentie en openheid, geduld, begrip, relatieontwikkeling. En misschien fundamenteel: inzicht in de noodzaak of anders wel het doel ervan of de wil om gaandeweg te registreren en te onderzoeken welk doel het kan hebben.

- Hoe haalt een persoon of individu zoveel mogelijk uit social media?

Hoe haalt een mens zoveel mogelijk uit het leven? Gezond verstand, leren van anderen, zelfreflectie, matiging, bescheidenheid, naastenliefde: de algoritme van een goed leven.

- Is er een minimale grootte van een community?

De minimale grootte van een community is 2.

DE OBSTAKELS

- Wat zijn de grootste obstakels om social media tot een succes te maken bij een bedrijf of organisatie?

Vaak is dat het gebrek aan tijd, inzicht en intuïtie. Consistentie is heel belangrijk, en gevolg geven aan de beerput die je opent (je kunt niet alleen positieve comments toelaten, je zult ook kritiek moeten toestaan). Soms is de toon verkeerd, en worden deze media slechts ingezet voor marketing en sales. Onbegrip van de bovenste laag zijn ook een ramp: geen toestemming krijgen om anders dan de richtlijnen te handelen binnen sociale netwerken, terwijl die sociale netwerken juist méér mogelijk maken dan marketingprietpraat of korte teksten als gevolg van gebrek aan ruimte op flyer en eigen site.

- Hoe neem je die weg?

Soms door een stagiaire, dan weer door samenwerking, een andere keer met vrijwilligers. Het Muziekgebouw heeft een vrijwilliger die helpt bij het aanvullen van concertinformatie op Facebook en Last.FM, en nog een andere die de groep op Flickr beheert. Zo zijn er mensen bij betrokken die dat uit eigen wil doen en er zelf plezier of status aan ontlenen die hier geen geld voor krijgen. De n8 heeft gastbloggers die voor extra content zorgen, en stagiaires die zich ontfermen over de communities.

- Wanneer moet een bedrijf social media mijden?

In mijn gebied gebeurt dit alleen wanneer auteursrechten worden geschaad. Verder geldt hier gezond verstand: als iemand meer tijd bezig is met het medium dan met het doel dan klopt er iets niet.

- Wanneer moet een individu social media mijden?

Zie boven. Een bedrijf is een verzameling individuen, het onderscheid maak ik daarom niet.

NADELEN / GEVAREN

- Wat zijn de nadelen van social media?

De nadelen kunnen zijn afleiding en verwatering van doelen en taken, ruis en het openen van een beerput. Ik geloof niet dat dit erger is dan ooit tevoren, en denk zelfs dat deze ventilatie goed kan zijn. Ik ben geen psycholoog, maar kan me voorstellen dat het fijn is voor mensen om op een forum of blog hun zegje te doen over een slecht concert of een abonimabele behandeling, zodat de gemeenschap of organisatie hier op kan antwoorden. Liever dit, dan een zure wegblijver.
Economisch kunnen sociale media taken net inefficiënt als efficiënt maken. Ik ben geen onderzoeker en beschouw mij meer als ervaringsdeskundige, en als zodanig zie ik weinig gevaren. Het dwingende karakter is misschien het grootste nadeel, het altijd maar beschikbaar moeten zijn en op elke vraag een antwoord moeten geven, dat kan slepend zijn. Tegelijkertijd is dat altijd al zo geweest, via callcenters en helpdesks, ingezonden brieven en vergelijkbare vormen.

FOUTEN

- Welke fouten moet je niet maken als je als bedrijf social media wilt inzetten?

Niet luisteren naar je bezoekers/vrienden/relaties is een doodzonde. Net als in het echte leven wordt egoïsme afgestraft door isolement. En voor een bedrijf kan dit dodelijk zijn, omdat reputaties nog steller sneuvelen online door de snelheid van het sociale netwerken. Een verkeerde uitspraak op video of een ongepaste commercial en je kunt de volgende viral zijn. Denk maar aan Sony en zijn rootkit, een vorm van spyware dat zonder toestemming van de gebruiker werd geïnstalleerd.

DE WAARDE

- Welke waarde kan een bedrijf of organisatie uit social media halen?

Klassieke concertzalen en musea kunnen veel meer vertellen over de collecties en het programma dan via traditionele media, door van tevoren, tijdens en evenementen (persoonlijke) teksten, foto's en registraties van de programmering te delen met bezoekers en geïnteresseerden.