Inhoud
Communities gaan over mensen, maar natuurlijk ook over inhoud. In de zin van levendigheid, regelmaat, etcetera. Wat komt er kijken bij de inhoud van een community?
Zorg voor goede inhoud (duh!)
De bezoeker die de eerste keer op je site komt moet op goede inhoud getracteerd worden. Inhoud die aanspreekt, inhoud die boeit. Zorg dat je site goed gevuld is als je lanceert, regel actie en activiteit van anderen.
Bijdragen aan een site komen niet vanzelf. Daar moet je in het begin aan sleuren en trekken. Je moet mensen vragen om inhoud en uitnodigen om mee te doen. Je moet bijdragen organiseren van personen die door anderen hoog gewaardeerd worden. Vooraanstaande mensen in ‘de scene’. Want als je bezoekers zien dat smaakmakers actief zijn, kan dat een reden zijn voor hun om ook een bijdrage te gaan leveren.
En als de eerste bijdragen op gang komen, is het belangrijk om daarop te reageren en herhaling te stimuleren. Mensen schrijven immers om gelezen te te worden, mensen filmen om bekeken te worden, mensen publiceren om feedback te krijgen. Regel die. Laat als site-eigenaar, communitymanager of moderator zien dat je deelname van je publiek op prijs stelt.
Des te populairder je site wordt, des te actiever je publiek wordt, des te meer de site zichzelf levendig houdt. Maar verslap niet. Blijf prikkelen, blijf vragen, zet aan tot activiteit. Hoe meer mogelijkheden mensen in een site hebben om zich te uiten, des te langer ze rondhangen en grotere trouw ze opbouwen. Of dat nu middels forums, polls, of spelletjes is.
Garandeer regelmaat
Beginnen is makkelijk, volhouden een stuk lastiger. Een goede site heeft regelmatig verversing en vernieuwing nodig. Een goede community moet gevuld worden. Hoe vaak? Daar is geen regel voor. ‘Manage expectactions.’ Maak je publiek duidelijk wat ze kunnen verwachten en hou je daar aan. Wim de Bie maakte er met zijn Bieslog een gewoonte van om iedere dag om 9 uur op zijn minst een bijdrage geplaatst te hebben, hij wist dat veel mensen op het werk de dag met zijn site begonnen.
Er is niks mis mee om te zeggen dat je site een weekblad is waar eens per zeven dagen wat nieuws op verschijnt, maar communiceer dat en hou je aan die regelmaat. Kijk ook uit met een te grote hoeveelheid nieuwe inhoud bij de aanvang van een site. Je kunt beter de publicatiefrequentie in de loop der tijd verhogen dan te optimistisch van start gaan en noodgewongen een tandje lager moeten gaan opereren.
Hoe goed je inhoud ook is, teveel van hetzelfde gaat vervelen en zorgt op den duur dus voor de sleet in sitebezoek. Speel als eigenaar een actieve rol in het levend en levendig houden van je site. Bedenk nieuwe formats en formules. En kijk hoe andere sites het doen en leer daar van. Er is niks mis mee om geïnspireerd te worden door de successen van anderen.
Het proces is het product
Bij klassieke zendmedia, van krant tot radio tot televisie, moeten artikelen of programma’s een kop en een staart hebben. Een verhaal moet sluitend zijn, moet voors en tegens in zich herbergen. En daarna mag je als lezer, kijker of luisteraar je oordeel vellen. Internet werkt anders, althans werkt naar mijn mening in optima forma anders. Het proces is op internet het product. Beschrijf gedachtenflarden, publiceer een interview, kom later met een tegenovergesteld verhaal. De optelsom van ideeën, meningen en de reacties daarop vormt uiteindelijk het verhaal. Een dossier met een publicist aan het hoofd, maar nadrukkelijk bijgestaan door andere deskundigen die meelezen, meekijken en meepraten. Door in openheid te werken, komt het publiek - als het goed is - met aanvullingen, tegenwerpingen e.d. En doordat dat gaandeweg het proces gebeurt wordt het eindproduct, het totaalplaatje, beter dan het zou zijn geweest als het in afzondering gecomponeerd was.
Om betrokkenheid van het publiek te krijgen, moet je anders publiceren dan bij reguliere media het geval is. Wie een halfproduct produceert, een artikel of item dat nadrukkelijk nog niet af is maar wel een aanzet tot een visie of mening behelst, zal meer reacties krijgen dan degene die een kant en klaar verhaal online zet dat even makkelijk op de opiniepagina van de zaterdagkrant kan. Een stuk met kop en staart, voors en tegens, roept minder op tot bijdragen dan een verhaal dat nog ruimte tot inbreng laat. En aarzel niet actief tot reacties op te roepen. Er is niks mis mee om te laten merken dat je de bijdrage van het publiek op prijs stelt.
Speel geen televisietje
Snap waar je kracht ligt. De verleiding is groot om bij het publiceren van inhoud op internet na te gaan doen wat je op televisie ziet of op de radio hoort. Maar realiseer je dan wel één ding: bijvoorbeeld televisiemakers hebben een groot budget en idem vakmanschap op hun terrein. Dus als je niet net als Pauw & Witteman een batterij camera’s hebt om gevarieerd te kunnen schakelen, als je niet de tijd hebt om de schakelingen bij een repetitie door te nemen en als je dan ook nog eens geen grote interviewervaring hebt, ga dan geen programma maken dat in de beleving van de kijker de concurrentie aan wil met de top van de televisie. Dan val je door de mand en blijft geen mens kijken.
Blijf dan zover als je kunt van de originelen, bedenk een vorm die anders is. Maak je zwakte tot kracht. Maak korrelig beeld je beeldtaal, kijk niet in de camera als een journaalmedewerker, maar laat de camera als ware het toevallig een gesprek opnemen. Opties te over. Als je met passie een verhaal weet te vertellen, als je met overtuiging een betoog kunt houden, is de gebruikte techniek opeens veel minder belangrijk. Dan kan dat met de ingebouwde camera van een laptop, dan is de video van de telefoon genoeg. Het verhaal krijgt dan de overhand. Mede doordat je op internet je eigen verwachtingspatroon kunt creëren en niet geprogrammeerd staat tussen Journaal en Nova. Daarbij: gebruik de media waar ze van toegevoegde waarde is. Wanneer voegt bewegend beeld iets toe? Wanneer geluid? Vraag je dat af voor je gaat publiceren.
Kijk naar je publiek
Kijk wat mensen doen. Als mensen gemiddeld vijf minuten naar een video kijken, heeft het dan zin om een video van een uur aan te bieden? Als mensen een bepaalde rubriek nauwelijks bezoeken, heeft het dan zin om daar veel energie in te steken? Het nauwgezet volgen van de statistieken leert je veel over wat je publiek vindt en doet. Hou dat in de gaten, speel daar op in.
Betekent dat dan dat je alleen je oren moet laten hangen naar wat het publiek wil? Nee natuurlijk. Maar je zou gek zijn als je daar geen rekening mee zou houden. Het kan prima dat je energie blijft steken in inhoud waarmee je je bij voor jou belangrijke mensen profileert. Het kan evengoed dat je items blijft maken omdat ze voor jou belangrijk zijn. En ook al haakt het gros van de mensen af bij video's langer dan vijf minuten, als een kleine groep de diepgang zeer waardeert, kan dat een reden zijn om lange video's te blijven plaatsen. Als je er maar over nadenkt. Daar gaat het om.
Internet is geen radio of televisie. Het is niet zo dat de sitebezoeker naar een ander kanaal zapt als een artikel of item niet meer bevalt. Dan kan ie evengoed naar een ander deel van je site overstappen. En laten we reëel zijn, is het bij de krant ook niet zo dat het gros van de mensen in de meerderheid van de gevallen slechts de inleiding en mogelijk nog een alinea leest? Maar elke lezer, kijker, luisteraar is uiteindelijk anders.
Maak je site 'social'
Als internet over communicatie gaat, moet zoveel mogelijk inhoud op je site ‘social’ zijn. Moet je publiek iets over elk onderdeel van je inhoud kunnen zeggen. Of dat nu letterlijk commentaar geven is en de discussie aangaan met anderen, of dat het inhoud van een waardering voorzien in de vorm van één tot vijf sterren is, maak de mening en bijdrage van je bezoeker zichtbaar. Laat zien welke inhoud vaak bekeken wordt, hoge waarderingen krijgt, dat helpt bezoekers navigeren. Bezoekers gebruiken de sterren van anderen om keuzes te maken en te selecteren bij lezen, kijken of luisteren.
Zorg verder dat mensen kunnen reageren op blogposts, video’s en geluidsfragmenten en maak die meningen van het publiek ook prominent zichtbaar. Het is simpel: mensen vinden de meningen van andere bezoekers belangrijk. Waar veel op gereageerd wordt, geeft kennelijk stof tot reacties en is een reden om die inhoud eerder te bekijken dan de bijdrage waarvan het aantal reacties op nul blijft staan. Maak op alle mogelijke manieren helder dat je site een community is, dat er andere bezoekers rondhangen en actief zijn. Daardoor worden je bezoekers geprikkeld en blijven ze langer hangen.
Maak je inhoud deelbaar
Regel één van internet anno nu is dat inhoud deelbaar moet zijn. Het moet simpel zijn om een directe link naar mooie inhoud naar vrienden te mailen of Twitteren. Het moet eenvoudig zijn om audio of video in een blog of Hyves-pagina op te nemen. Een belangrijke reden van het grote succes van YouTube is dat de inhoud ook in andere sites kan worden 'embed'. Dat inhoud gedeeld kan worden, op meerdere sites een plek kan vinden. Dat ‘embedden’ en ‘sharen’ zorgt ervoor dat inhoud als een olievlek verspreid wordt. Wie wil dat zijn inhoud gezien en gelezen wordt, moet dus zorgen dat die inhoud ook in andere blogs en communities kan opduiken. Hou het niet voor jezelf, maar sta distributie toe. Sterker nog: stimuleer distributie! Laat mensen van je inhoud genieten op de manier en de plek die zij willen. “Ja maar, ja maar”, hoor ik al zeggen. “Ik wil dat de mensen naar mijn site komen, want daar heb ik nog veel meer mooie inhoud. En daar heb ik advertenties staan die me per view geld opleveren.” Het één sluit het ander niet uit. Distribueer inhoud, maar communiceer dat je nog een andere plek hebt waar veel meer moois te halen is. Zoek je publiek op waar het is, maar vertel ook over je andere activiteiten.
Gebruik de kracht van het netwerk
De kacht van internet is de kracht van het netwerk. Elke keer als er een lid aan het netwerk wordt toegevoegd, neemt de waarde toe. En als netwerken aan elkaar worden gekoppeld, groeit de potentie exponentieel. Of het nu door Hyves, LinkedIn of Facebook komt (met in de zomer van 2009 250 miljoen gebruikers!), het is makkelijk geworden een grote groep gelijkgestemden te vinden en er contact mee te onderhouden.
Zorg dat je site kan profiteren van al bestaande netwerken. Zorg er dus voor dat mensen simpel hun eigen netwerk kunnen inzetten als ze zich op jouw site registreren. Als hun vrienden op Hyves zitten, moeten ze eenvoudig hun Hyves-vrienden kunnen uitnodigen. Zijn het Twitter-adepten, dan moeten ze collega Twitteraars makkelijk in huis kunnen halen.
Zijn nog niet alle netwerken op elkaar ingespeeld en klaar om aan elkaar gekoppeld kunnen worden? Eens. Maar bij aanvang van je site kun je wel kijken welke protocollen het meest gangbaar lijken en toekomstbestendig zijn. De richting is ingezet dat steeds meer netwerken op elkaar gaan aansluiten.
Ook belangrijk. Onderzoek of de activiteiten van je community onderdeel kunnen gaan uitmaken van de activiteitenstroom op sites als Hyves of Facebook. Als daar bij mijn profiel automatisch opduikt dat ik een blogpost over communities heb geschreven, kan dat weer bezoekers naar mijn site trekken.
Hou het simpel
De drempel op internet voor actieve deelname van mensen is snel te hoog. Hou je site dan ook simpel. Kijk op de eerste plaats uit met toeters en bellen en teveel functionaliteiten. Je publiek wil in een oogopslag snappen wat een site te bieden heeft. Je bezoeker heeft geen geduld, hoeveel liefde jij er ook in hebt gestopt. Vertel een eenvoudig verhaal en vertel dat verhaal begrijpelijk. Wat heb je te bieden? Wat kan het publiek bij je doen?
Technische drempels moeten ook vermeden worden. Laat mensen pas registreren als ze de waarde van je site al hebben kunnen ervaren. Als ze de toegevoegde waarde daarvan kunnen zien. Bijvoorbeeld: geef de mensen de optie om je site te personaliseren, laat ze zelf bepalen welke inhoud ze op welke manier zien en vraag ze pas te registreren als ze je site verlaten. Immers, kun je dan uitleggen, als ze registreren kun je hun instellingen voor een volgende keer bewaren. Dan maak je registratie waardevol.
Elke drempel die weg is, is er één dichter bij succes. Ook belangrijk: stel niet teveel vragen bij aanvang als mensen moeten registreren. Dat werkt afstotend. Een community moet niet als strafwerk voelen.
Overvraag niet
Wil je dat mensen actief meedoen? Natuurlijk kun je een site starten voor de topwetenschappers van de wereld waar de drempel hoog van is en de gevraagde input tijdrovend. En waarbij je een prachtsite krijgt als iedereen zijn schouders er onder zet. Maar ook dan moet je je realiseren dat mensen naast jouw community nog een leven hebben dat aan ze trekt. Theorie en praktijk willen nog weleens verschillen.
Als mensen het gevoel hebben dat er teveel van ze gevraagd wordt, dat de inspanning te groot is, is het moeilijk ze tot deelname te verleiden. Kijk of je een grote vraag in kleine subvragen kunt opsplitsen, vraag je af of een kleine bijdrage uiteindelijk niet ook voor grote waarde kan zorgen. Maak betrokkenheid in gradaties mogelijk. En maak participatie leuk!
Muzieksite Eclectro organiseert jaarlijks een verkiezing van de beste track van het jaar. Dan zou je mensen een lijst van 200 nummers kunnen laten doorspitten en daaruit laten selecteren, maar alleen het zien van zo’n lange lijst werkt al afstotend.
Eclectro heeft een list bedacht. Elke keer dat de bezoeker langskomt krijgt ie twee platen voor zijn neus om uit te kiezen. Welke van de twee is beter? Een kleine moeite om een stem uit te brengen en leuk om te doen. De optelsom van al die keuzes geeft een beeld van de populairste track onder de Eclectro aanhang. De moeite om mee te doen is klein, de vele kleintjes maken de uitslag representatief.
Combineer online en offline
Online communities zijn prachtig, ze sluiten aan bij de behoefte tot contact en communicatie van de mens. Maar een offline bijeenkomst, koffiepraat, borrelgesprek of debat, blijft van grote toegevoegde waarde voor een community. Het maakt deelnemers zichtbaar, zorgt voor aanhalen van de band tussen de leden onderling en tussen site-eigenaar en actieve achterban. Faciliteer dat soort bijeenkomsten, zorg dat mensen elkaar in levende lijve kunnen treffen. En gebruik het om dankjewel te zeggen. De community is er bij de gratie van een kleine harde kern, laten we wel wezen.
Bij iPhoneclub worden de actieve communityleden met regelmaat op een etentje getracteerd, bij PSV gaan de baby's die dankzij vader of moeder lid zijn geworden jaarlijks met elkaar op de foto in het stadion, bij Startpagina komen de beheerders van dochterpagina's met dezelfde regelmaat een dag bij elkaar in een pretpark met lezingen, seminars, trainingen en eten en drinken tot besluit. Het is leuk als mensen in levende lijve ervaringen kunnen uitwisselen.
“Wij hebben publiek gezocht en gevonden door intensief promotie te doen op druk bezochte andere fora en bij hengelsportorganisaties. We hebben de doelgroep opgezocht.” (Jorrit Venema / Vangstenregistratie.nl)
“De meeste mensen vinden het leuk om kennis, ervaringen en meningen te delen. Ze willen graag ergens bij horen; als je mensen het gevoel geeft dat ze welkom zijn en belangrijk zijn voor de community, dan zetten ze zich in.” (Gwendolen Tee / Sanparks)
“Een duidelijke boodschap (Vertel over je liefdesleven) en een mogelijke beloning (Kom op TV) zijn belangrijke succesfactoren geweest bij het krijgen van een actieve community.” (Jasper Koning / VPRO, Café de Liefde)
“Twee zaken zijn belangrijk bij het actief krijgen van een publiek: laagdrempeligheid en de manier waarop je content brengt. De bezoeker moet uitgedaagd worden te reageren of van functies gebruik te maken en dit moet op een simpele manier kunnen.” (Bente Bollman / Lowlands)
“Een community is bellen, sleuren, trekken en zelf veel zelf initiëren.” (Sjoerd Bootsma / Froeks.tv)
“Structureel goede content aanbieden is belangrijk. Ook moet je altijd reageren op reageerders en eventueel hun content weer gebruiken voor een vervolgbericht.” (Inge Janse / Eclectro)
Communitymanagement
De bouw van een site kan vaak een complex proces zijn, het is het eenvoudigste deel voor wie een community wil faciliteren of realiseren. Mensen actief krijgen, ze blijvend laten bijdragen, dat is een belangrijke uitdaging. En als ze actief zijn, hoe hou je de sfeer goed? Communitymanagement is belangrijk.
Organiseer
Tevaak wordt gedacht dat een community vanzelf een succes wordt. En dat een community vanzelf succesvol blijft. Helaas, niks gaat vanzelf. Ook een community niet. Zowel om activiteit op gang te krijgen als de site levendig te houden, is communitymanagement nodig. Het klinkt gewichtig, maar houdt simpelweg in dat mensen die de site kennen en snappen anderen stimuleren, enthousiasmeren en wanneer nodig corrigeren.
Het moeten mensen zijn die geduld hebben, die communicatief onderlegd zijn en kunnen inspireren. En door de community gewaardeerd worden omdat ze betrokkenheid bij en activiteit op de site hebben laten zien. Mensen die veel bijdragen, vaak reageren, een stimulerende toon aanslaan. Neem geen mensen die de politie-agent willen uithangen, maar kies mensen uit die in probleemgevallen kunnen afwachten en alleen instappen of optreden wanneer dat echt nodig is. Dat kunnen de initiatiefnemers van de site zijn, maar vaak in combinatie met bezoekers die hun sporen verdiend hebben door een actieve en waardevolle bijdrage te leveren. Waarom ze dat voor niks zouden doen? Simpel: omdat ze de site belangrijk vinden en omdat ze op de status van moderator gesteld zijn. Koester die mensen!
Wees helder
Een community moet niet voelen als een keurslijf. Een community moet niet voelen als een plek waar alles is vastgelegd in wetten. Een community is geen land waar je gaat wonen, maar een plek die je mede vormgeeft. Maar aan de andere kant is het verstandig om als eigenaar of initiatiefnemer in een vroege fase duidelijk te maken hoe je de toon en sfeer op je site en de bijbehorende omgangsvormen ziet. Noem het richtlijnen, maar zorg dat ze iets zeggen over het karakter van je community. En benoem echt ontoelaatbaar gedrag. Dat verschilt vanzelfsprekend per site en per doelgroep. De taal van de een is niet de taal van de ander. Wat normaal bij de ene groep is, is abnormaal voor de andere. Of het nu verwijzen is naar illegale software op een Apple-site of beledigen van andere bezoekers op een fansite, als je ontoelaatbaar gedrag vantevoren besproken hebt, kun je er mensen op aanspreken. En kun je ze als moderator of communitymanager waarschuwen en als het echt niet anders is van je site verwijderen.
Het gaat vaker goed dan fout. Maar een kleine minderheid kan de sfeer voor de meerderheid simpel verpesten. Daarom is het belangrijk om toon en sfeer goed te bewaken. Sfeer wordt doorgaans bepaald door het goede voorbeeld geven. Of dat nu door middel van het geven van complimenten gaat of door opbouwend kritisch met elkaar om te gaan, goed voorbeeld doet goed volgen.
Geef 'incentives'
De meest actieve leden van je community zijn van levensbelang voor het succes van je site. Zij zorgen voor inhoud, zij zorgen voor dynamiek, zij maken een site aantrekkelijk voor anderen. Maak duidelijk dat je dat waardeert. Maak ze belangrijk en zet ze in het zonnetje. Dat kan al heel simpel. Maak bijvoorbeeld zichtbaar wie de meest actieve leden zijn. Wie de meeste bijdragen heeft geleverd, sinds wanneer mensen actief zijn, op welke berichten het vaakst gereageerd is, etcetera. En betrek ze nauw bij de site en je plannen. Laat ze meekijken en meepraten bij nieuwe vormgeving, stel vragen over nieuwe features en mogelijkheden, maak ze speciaal. Prijsvragen en wedstrijden werken vanzelfsprekend ook goed om participatie te bevorderen.
Waardering kun je ook uiten door actieve leden te belonen met extra’s. Of dat nu extra mogelijkheden in de site zijn (een premium memberschip met meer opslagruimte) of status is (bij Wikipedia is het een compliment om 'burocraat' te worden) of ‘exclusives’ (een plek op een gastenlijst, een bijzondere uitgave van een boek, e.d.).
Maak duidelijk dat je ze waardeert en vergeet niet dat bijdragen van mensen niet vanzelfsprekend zijn. Ze hoeven niks.
Hou contact
Sommige sites zijn van dagelijkse waarde, andere sites worden door mensen slechts af en toe bezocht. In alle gevallen is het zaak om contact tussen site en community te onderhouden. Immers: je publiek blijft prikkels nodig hebben om terug te komen, om actief te blijven. Daar zijn verschillende mogelijkheden voor. Bijvoorbeeld door middel van een nieuwsbrief regelmatig te berichten over actviteit op de site en in die brief mensen te prikkelen tot bijdragen. Het het blijft een ideaal middel om mensen één-op-één te bereiken. Ook kun je de optie aanbieden dat mensen automatisch updates rondom een interessegebied of netwerk per mail ontvangen. Op de meest succesvolle sites is dit een vanzelfsprekendheid, op te veel andere plekken ontbrekend. Net als goede rss-feeds. Zorg dat geïnteresseerden per rss vanzelf een seintje kunnen krijgen als er nieuwe inhoud naar hun keuze of smaak is. En maak het aantrekkelijk voor mensen om zich bij je site te registreren, maar geef ze bij registratie de keuze hoe ze op de hoogte willen worden gehouden en val ze niet lastig met inhoud waar ze geen prijs op stellen. Contact betekent ook: hou mensen op de hoogte. Laat ze weten wat er met hun input is gedaan en geef ze credits als ze tips of ideeën hebben ingebracht. Dat stimuleert om een volgende keer weer een bijdrage te leveren.
Zoek je publiek op
Bij het bepalen van je doelgroep heb je je afgevraagd of een eigen nieuwe site toegevoegde waarde biedt boven aansluiting zoeken bij bestaande initiatieven.
Het inzetten van het netwerk, het deelbaar maken van inhoud, het zijn genoemde belangrijke elementen om de kracht van je site bij een groter publiek bekend te maken. Maar er is meer. Kijk bijvoorbeeld om je heen. Wat zijn andere sites die belangrijk zijn voor je doelgroep. Meng je daar in het gesprek, neem daar deel aan de discussie, wees actief in de reacties. Niet als spammer van een eigen site, maar laat zien dat je op je onderwerp een autoriteit bent. Doe zinvol mee, voeg toe. Als je dat doet, gaan mensen bij jou op de site kijken omdat ze weleens willen zien waar die bijdragen vandaag komen. En zo neemt je publiek dus toe. Verzorg ook gast blogposts op andere populaire sites die als bijeffect hebben dat je site in de aandacht komt. En als er meer naar je site gelinkt wordt, vindt Google dat van waarde en is dat goed voor de manier waarop je in de zoekresultaten opduikt.
Ook belangrijk: hou er rekening mee dat je publiek zelf verversing nodig heeft. Want de early adopter die er vroeg bij was en die later evangelist van je site werd om vervolgens bijdragen te gaan leveren, raakt op een gegeven moment weer verveeld om een deurtje verder te kijken. Je moet aan al die groepen aandacht besteden.
“Bezoekers die buiten onze maatstaven reageren, worden aangesproken op hun gedrag, taalgebruik, algehele manier van converseren. Loyale bezoekers van de site spreken ook anderen op hun slechte gedrag aan. De sociale controle werkt uitstekend.” (Emile Dingemans / Future Music Charts)
“Bij de schrijvers benadrukken we dat de toon in berichten én in reacties positief moet zijn. En dat ze moeten focussen in berichten op dingen die waardevol en leuk zijn (trance belachelijk maken is not done).” (Inge Janse / Eclectro)
“Goed management is luisteren naar mensen, mensen helpen, ideeën die ze aandragen gebruiken, klachten en boosheid direct oppikken en naar oplossingen zoeken.” (Gwendolen Tee / Sanparks)
“Het ding leeft zelf! Dat is het mooie. Binnen de community is veel interactie tussen gebruikers. Via interne berichten, door het reageren op foto's, door notificaties te versturen als een vismaat nieuwe vangsten invoert.” (Jorrit Venema / Vangstenregistratie)
“Levendigheid krijg je door actief te modereren, door bijeenkomsten te organiseren waar communityleden elkaar fysiek kunnen ontmoeten en door actief naar de community toe te stappen. Bijvoorbeeld door advies te vragen aan de leden.” (Keimpe de Heer / Innoveertig)
“Zes moderatoren houden de site scherp in de gaten, handelen verzoekjes af, grijpen in waar nodig en zorgen dat de site een opgeruimde, veilige omgeving blijft. Beleid wordt -in samenspraak met bezoekers en moderatoren- gemaakt en is continue aan verandering onderhevig.” (Sanne Walvisch / Viva)
